تخت جمشید در شیراز
تخت جمشید در شیراز یکی از برجسته ترین آثار تاریخی و فرهنگی ایران است که در دوران هخامنشیان به عنوان پایتخت تشریفاتی این امپراتوری بزرگ ساخته شد. و در شهر باستانی پارسه قرار داشت که در دشت مرودشت و در کنار کوه رحمت در استان فارس واقع است. همچنین نام فارسی این بنا است که به معنای «جایگاه جمشید» یا «پادشاه جمشید» است. جمشید یکی از پادشاهان پیشدادی و نخستین فرمانروای ایران زمین بود که در شاهنامه فردوسی به افسانه های او اشاره شده است. در آخر آن را در زبان های غربی به نام «پرسپولیس» میشناسند که از زبان یونانی است و به معنای «شهر پارس» یا «پارس پلیس» است.
آدرس تخت جمشید
آدرس تخت جمشید برای بازدید از تخت جمشید باید راهی استان فارس و شهرستان مرودشت شوید. این شهرستان حدودا ۵۷ کیلومتر با شیراز فاصله دارد و در ۱۰ کیلومتری شمال مرودشت میتوان تخت جمشید را در دامنه کوهی به نام «رحمت» که پیشتر با نامهای دیگری مثل «میترا» و «مهر» نیز شناخته میشدند، پیدا کرد.
بیشتر بخوانیم» جاهای دیدنی شیراز
تاریخچه تخت جمشید
بنای تخت جمشید در سال ۵۱۸ پیش از میلاد به دستور داریوش بزرگ، سومین پادشاه هخامنشی، آغاز شد. داریوش بزرگ قصد داشت یک کاخ عظیم و با شکوه را در قلب سرزمین خود بسازد که نشانگر قدرت و اقتدار خود و نژاد پارس باشد. برای ساخت این کاخ، هنرمندان، معماران و صنعتگران بسیاری از نقاط مختلف ایران و سایر کشور های تحت حکومت هخامنشی به کار گرفته شدند. ساخت تخت جمشید حدود ۱۲۰ سال به طول انجامید و در دوران پادشاهان بعدی هخامنشی، خصوصا خشایارشا و اردشیر، به آن بنا های دیگری نیز اضافه شد.
ساختار و معماری تخت جمشید
بنای تخت جمشید روی یک تپه صخرهای به ارتفاع حدود ۱۵ متر ساخته شده است که با پلکان های عظیم سنگین به آن دسترسی دارند. تپه صخرهای که بستر بنای تخت جمشید را تشکیل میدهد، به صورت مستطیلی است و ابعاد آن ۴۵۰ در ۳۰۰ متر است. بنای تخت جمشید شامل چندین کاخ، سرداب، دروازه، تالار، ستوندان و نقش برجسته است که هر کدام از آن ها دارای ویژگی ها و تاریخچهای خاص هستند. برخی از مهم ترین بخش های تخت جمشید عبارتند از:
دروازه همه ملل
این دروازه ورودی اصلی تخت جمشید است که در طرف شمال شرقی بنا قرار دارد. این دروازه دارای چهار ستون با سر ستون هایی به شکل گاو است. روی دیوار های دروازه، نقش برجستهای از هفت نژاد مختلف کشور های تحت حکومت هخامنشی با لباس ها و پیشکش های خود دیده میشود. این نقش برجسته نشان دهنده احترام پادشاهان هخامنشی به فرهنگ و آداب ملل مختلف است.
کاخ داریوش
این کاخ یکی از قدیمی ترین و زیباترین بخش های تخت جمشید است که در طرف جنوب شرقی بنا قرار دارد. این کاخ دارای ۳۶ ستون با سر ستون هایی به شکل شیر و گل لوتوس است. روی دیوار های کاخ، نقش برجستهای از پادشاه داریوش و خانواده، نگهبانان، ساتراپ ها، معبودات و جانوران دیده میشود.
بیشتر بخوانیم» بهترین سوغات شیراز
کاخ خشایارشا
این کاخ در طرف جنوب غربی بنا قرار دارد و به دستور خشایارشا، پسر داریوش، ساخته شده است. این کاخ دارای ۱۰۰ ستون با سر ستون هایی به شکل شیر و گل لوتوس است. روی دیوار های کاخ، نقش برجستهای از پادشاه خشایارشا و خانواده، نگهبانان، ساتراپ ها، معبودات و جانوران دیده میشود.
تالار هزار ستون
این تالار در طرف شمال غربی بنا قرار دارد و به دستور اردشیر، نوه داریوش، ساخته شده است. این تالار دارای ۱۰۰ ستون با سر ستون هایی به شکل شیر و گل لوتوس است. روی دیوار های تالار، نقش برجستهای از پادشاه اردشیر و خانواده، نگهبانان، ساتراپ ها، معبودات و جانوران دیده میشود.
سرداب تخت جمشید
این سرداب در زیر تپه صخرهای تخت جمشید قرار دارد و به عنوان انبار و مخزن غذا و آب برای بنا استفاده میشده است. این سرداب دارای چندین اتاق و راهرو است که با سنگ های بزرگ و محکم ساخته شدهاند. در این سرداب، بسیاری از اشیاء باستانی مانند سکه، ظروف، جواهرات و مجسمه ها کشف شدهاند.
نقش برجسته داریوش
این نقش برجسته در طرف شمالی بنا قرار دارد و به عنوان یکی از زیباترین و معروف ترین نقش برجسته های تخت جمشید شناخته میشود. این نقش برجسته نمایانگر پادشاه داریوش است که روی یک تخت بلند قرار دارد و در دست راست خود یک حلقه را نگه داشته است. در پایین تخت، یک شیر با یک گاو در حال جنگیدن است که نماد قدرت و پیروزی پادشاه است. در کنار پادشاه، چندین نگهبان، خادم، ساتراپ و معبود به او احترام میگذارند. روی دیوار، با خط معروف به زبان های فارسی باستان، الامیت و بابلی نوشته شده است که در آن پادشاه داریوش خود را معرفی کرده و از خدای اهورامزدا تشکر میکند.
اهمیت و جایگاه تخت جمشید
یکی از شاخص ترین آثار هنر و معماری ایران باستان است که نمایانگر فرهنگ، تمدن، هنجار و اعتقادات ملت ایران در دوران هخامنشی است. تخت جمشید نشان دهنده قدرت، عظمت، عدالت، صلح و همبستگی پادشاهان هخامنشی با ملل مختلف تحت حکومت خود است. همچنین یکی از بزرگ ترین و پیچیده ترین بنا های تاریخی جهان است که با استفاده از تکنولوژی، مهارت و خلاقیت بالایی ساخته شده است. علاوه بر آن یکی از میراث های جهانی فرهنگی یونسکو است که در سال ۱۹۷۹ به ثبت رسیده است. در آخر نیز یکی از مقاصد گردشگری محبوب و پرطرفدار ایران است که هر ساله بسیاری از گردشگران داخلی و خارجی را به خود جذب میکند.
نتیجهگیری
تخت جمشید یکی از زیباترین و با شکوه ترین آثار تاریخی و فرهنگی ایران است که در دوران هخامنشیان به عنوان پایتخت تشریفاتی این امپراتوری بزرگ ساخته شد. همچنین شامل چندین کاخ، سرداب، دروازه، تالار، ستوندان و نقش برجسته است که هر کدام از آن ها دارای ویژگی ها و تاریخچهای خاص هستند و نمایانگر فرهنگ، تمدن، هنجار و اعتقادات ملت ایران در دوران هخامنشی است. علاوه بر آن یکی از میراث های جهانی فرهنگی یونسکو و یکی از مقاصد گردشگری محبوب و پرطرفدار ایران است.