باغ نارنجستان قوام شیراز
باغ نارنجستان قوام شیراز یکی از جاذبه های تاریخی و گردشگری شیراز است که با داشتن معماری زیبا و تاریخچه پر فراز و نشیب، بسیاری از علاقهمندان به سیر و سفر را به خود جذب میکند. این باغ که در دوره قاجار ساخته شده است، محل اقامت حاکم شیراز و مکان انجام امور سیاسی و نظامی بوده است. در این مقاله قصد داریم با معرفی باغ نارنجستان قوام و همه چیز درباره آن، شما را با این بخش از تاریخ و فرهنگ ایران آشنا کنیم.
بیشتر بخوانیم» جاهای دیدنی شیراز
آدرس و ساعت بازدید باغ نارنجستان قوام
آدرس باغ نارنجستان قوام در خیابان لطفعلی خان زند در شیراز واقع شده است. برای دسترسی به این باغ میتوانید از خطوط اتوبوس شیراز (BRT) استفاده کنید. همچنین میتوانید با تاکسی یا خودرو شخصی به این باغ بروید.
ساعت بازدید باغ نارنجستان قوام هر روز از ساعت ۹ صبح تا ۵ بعد از ظهر باز است.
هزینه ورود به این باغ برای بزرگسالان ۵,۰۰۰ تومان و برای کودکان ۳,۰۰۰ تومان است. همچنین میتوانید با خرید بلیط گروهی یا سالانه از تخفیف های مختلف بهرهمند شوید.
این باغ یکی از مقاصد گردشگری شیراز است که با داشتن زیبایی های هنری و تاریخی، مورد توجه بسیاری از بازدیدکنندگان داخلی و خارجی قرار گرفته است. و در فهرست آثار ملی ایران به شماره ۱۰۷۵ ثبت شده است.
علاوه بر دیدن ساختمان ها و اشیای تاریخی و فرهنگی، فرصت خوبی را برای لذت بردن از طبیعت و آب و هوای خوشایند شیراز فراهم میکند. شما میتوانید در این باغ با خوردن نارنج، پسته، آلبالو، زغالاخته و … از محصولات محلی شیراز لذت ببرید. همچنین میتوانید با خوردن فالوده، شیربرنج، آبلیمو، شربت و … از نوشیدنی های سنتی شیراز لذت ببرید.
معرفی باغ نارنجستان قوام
یک مجموعه تاریخی است که در خیابان لطفعلی خان زند در شیراز واقع شده است. این باغ در محله بالاکفت قرار دارد که در گذشته دروازه دولت، دروازه منذر و کل شیخ ابوذرعه در آن جای داشتند. این مجموعه شامل دو قسمت بیرونی (موزه نارنجستان) و اندرونی (خانه زینت الملک) است که با یک تونل به هم متصل هستند. همچنین در این مجموعه حمام گچینه، حسینیه قوام، مکتب خانه قوام (خانه عرقیها)، حمام اختصاصی قوام و چندین بنای دیگر نیز وجود دارند.
باغ نارنجستان قوام در سال ۱۲۵۷ ه.ش به دستور علی محمد خان قوام السلطنه، حاکم فارس، ساخته شد. علی محمد خان از خاندان قوام شیرازی بود که نسب آن به حاج ابراهیم خان کلانتر، چپ دست کریم خان زند باز میگردد. خاندان قوام شیرازی در دوران قاجار به عنوان حکام فارس، خراسان، لرستان و خوزستان منصوب شده و نقش مؤثری در روابط سیاسی و فرهنگی با دولت های خارجی داشتند.
همچنین به عنوان دارالحکومه یا محل اقامت حکام فارس و مکان انجام امور سیاسی، نظامی و دیدار با نمایندگان دولت های خارجی مورد استفاده بود. در سال ۱۳۴۵ ه.ش، میرزا حسین خان قوام السلطنه، پسر علی محمد خان، باغ نارنجستان را به دولت به عنوان هدایای عادت آورده تقدیم کرد. سال ۱۳۴۶ ه.ش، دولت این باغ را به دانشگاه شیراز اهدا کرد. همچنین ۱۳۴۸ تا ۱۳۵۸ ه.ش، این باغ در اختیار مؤسسه آسیایی، تحت سرپرستی پروفسور آرتور اپهام پوپ، ایران شناس معروف بود. در سال ۱۳۵۸ ه.ش، باغ نارنجستان به عنوان موزه تاریخی و فرهنگی برای عموم باز شد.
معماری باغ نارنجستان قوام
یکی از نمونه های زیبا و منحصر به فرد معماری دوره قاجار است که با استفاده از هنر های مختلف تزیین شده است. مساحت کل این مجموعه ۳,۵۰۰ متر مربع و زیر بنای ساختمان های آن ۹۴۰ متر مربع است. ساختمان های این باغ در دو ضلع شمالی و جنوبی واقع شدهاند که به صورت متقارن و با رعایت نظم هندسی طراحی شدهاند.
ساختمان جنوبی که به عنوان ورودی باغ است، دارای چهار اتاق و چهار ایوان است که در هر گوشه آن قرار دارند. در این ساختمان فروشگاه لوازم سنتی و تزیینی نیز وجود دارد. ساختمان شمالی که به عنوان خانه قوام یا نارنجستان شناخته میشود، دارای پنج اتاق و پنج ایوان است که در هر ضلع آن قرار دارند. در این ساختمان موزه نارنجستان قوام نیز وجود دارد که در آن اشیای تاریخی، فرهنگی، هنری و علمی نگهداری میشود.
ساختمان های باغ نارنجستان قوام
ساختمان های باغ نارنجستان قوام با استفاده از هنر های مختلف تزیین شدهاند. برخی از هنر های استفاده شده در این باغ عبارتند از:
- آینه کاری: استفاده از تکه های آینه به صورت هفت رنگ، پروانه، گل و … که با چسبیدن روی سطح گچ به صورت نقش برجسته یا منحصر به فرد ظاهر میشوند.
- منبت کاری: استفاده از چوب راش، خاتم و … که با حکاکی روی سطح چوب به صورت نقش برجسته یا منحصر به فرد ظاهر میشوند.
- نقشپردازی: استفاده از رنگ های آبرنگ، روغن، گچ و … که با نقاشی روی سطح چوب، گچ، کاغذ و … به صورت نقش برجسته یا منحصر به فرد ظاهر میشوند. در این باغ نقش پردازی های زیبایی از مناظر طبیعی، حیات وحش، صحنه های تاریخی و اسطورهای، پرتره های شخصیت های معروف و … دیده میشوند.
- کاشیکاری: استفاده از کاشی های رنگین و متنوع که با چیدمان روی سطح دیوار، سقف، کف و … به صورت نقش برجسته یا منحصر به فرد ظاهر میشوند. در این باغ کاشی کاری های زیبایی از گل و بوته، حروف خطی، نقش برجسته های هندسی و … دیده میشوند.
- معرق: استفاده از تکه های رنگین شیشه، سنگ، عاج، استخوان و … که با جاسازی روی سطح چوب به صورت نقش برجسته یا منحصر به فرد ظاهر میشوند. در این باغ معرق کاری های زیبایی از حروف خطی و … دیده میشوند.
باغ نارنجستان قوام علاوه بر داشتن هنر های فوق، دارای باغچه و حوضچه آب است که باعث افزایش زیبایی و خنکای این مجموعه شده است. در فصل بهار، درختان نارنج این باغ با شکفتن گل های خود عطر و بوی خاص و دلپذیری را در همه جا پخش میکنند.
جاذبه های باغ نارنجستان قوام
این باغ دارای جاذبه های تاریخی و فرهنگی بسیار زیاد است که همگی شاهد بر تمدن و هنر ایران در دوران قاجار هستند. برخی از جاذبه های این باغ عبارتند از:
خانه زینت الملک
خانه زینت الملک یا خانه قوام السلطنه شیراز، ساختمان اصلی باغ نارنجستان قوام است که در قسمت اندرون مجموعه نارنجستان قابل دید است. این خانه با تزئینات آینه کارى، منبت كارى، كاشى كارى و نقاشى هاى زیبا، یکی از شاهکار های معماری دوران قاجار است. در این خانه موزه نارنجستان قوام وجود دارد که در آن اشیای تاریخی، فرهنگی، هنری و علمی نگهداری میشود. برخی از اشیای موجود در این موزه عبارتند از: لباس های سنتی، سکه ها، تمبر ها، سفال ها، قلمزنی ها، کتاب ها، نقشه ها، عکس ها، سلاح ها و …
حمام گچینه
حمام گچینه یکی از بنا های تاریخی باغ نارنجستان قوام است که در قسمت شرقی مجموعه نارنجستان قابل دید است. این حمام در سال ۱۲۶۷ ه.ش به دستور علی محمد خان قوام السلطنه ساخته شد. این حمام با استفاده از گچ به صورت نقش برجسته تزئین شده است. در این حمام صحن و بالکن، خلوتخانه زنان و مردان، گرمابه زنان و مردان و … وجود دارد.
حسینیه قوام
حسینیه قوام یکی از بناهای تاریخی باغ نارنجستان قوام است که در قسمت غربی مجموعه نارنجستان قابل دید است. این حسینیه در سال ۱۲۹۳ ه.ش به دستور عباسعلیخان قوام السلطنه ساخته شد. این حسینیه با استفاده از کاشیکاری، منبتکاری، آینهکاری و نقشپردازی تزئین شده است. در این حسینیه صحن و بالکن، منبر، شبستان، تخت جمشید و … وجود دارد.