ارگ کریم خان در شیراز
ارگ کریم خان در شیراز یکی از جاذبه های دیدنی و تاریخی شهر شیراز است که در دوره زندیه توسط کریم خان زند، ملقب به وکیل الرعایا، ساخته شده است. این بنا در مرکز شهر شیراز قرار دارد و در طول تاریخ کاربرد های مختلفی داشته است. این اثر در سال ۱۳۵۱ به عنوان یکی از آثار ملی ایران ثبت شده است و در حال حاضر به عنوان موزه بزرگ فارس مورد استفاده قرار میگیرد. در این مقاله به معرفی این بنای تاریخی و باشکوه پرداخته ایم با عجم گشت همراه باشید.
بیشتر بخوانیم» جاهای دیدنی شیراز
تاریخچه ارگ کریم خان در شیراز
کریم خان زند در شیراز ، پس از به قدرت رسیدن در سال ۱۱6۳ هجری قمری، شیراز را به عنوان پایتخت خود انتخاب کرد. وی بعد از آن تصمیم گرفت تا چندین بنای عظیم و زیبا را در شیراز بسازد. یکی از این بنا ها، ارگ کریم خان بود که در سال ۱۱۸۰ هجری قمری با هدف ساخت محل حکومت و زندگی خود، ساخته شد. وی برای ساخت این بنا، بهترین معماران و نقاشان زمان خود را جذب کرد و مصالح با کیفیت را از داخل و خارج کشور تامین کرد.
ارگ کریم خان، الگوبرداری شده از میدان نقش جهان اصفهان، در شمال شیراز قدیم ساخته شد. در گذشته، این میدان توپخانه نام داشت و در ضلع شمال آن دیوانخانه کریم خان، در ضلع شرق آن بازار وکیل و چندین کاروانسرا، در ضلع جنوب آن حمام و مسجد وکیل، در ضلع جنوب غرب آن باغ و در ضلع غرب آن ارگ قرار داشت.
پس از فتح شیراز توسط آقا محمد خان قاجار، به دلیل خصومت با کریم خان، دستور تخریب بعضی از بنا های کریم خان را داد. خوشبختانه ارگ از تخریب محفوظ ماند و به عنوان دارالحکومه حاکمان محلی استفاده شد. در دوره قاجار، فرمانروایان بنا را بر اساس سلیقه خود تغییر دادند و نقاشی های دوران زندیه را پوشاندند. دوره پهلوی، ارگ به زندان شهربانی تبدیل شد. سال ۱۳۵۰، ارگ به اداره فرهنگ و هنر وقت واگذار شد و محل تحویل دفتر فنی حفاظت آثار باستانی شد. همچنین در حال حاضر، این بنا زیر نظر وزارت میراث فرهنگی قرار دارد و به عنوان موزه بزرگ فارس شناخته میشود.
معماری ارگ کریم خان
ارگ کریم خان در شیراز یک بنای چهارگوش است که در هر گوشه آن یک برج چهارگانه قرار دارد. این بنا ترکیبی از معماری مسکونی و نظامی است که در آن ظرافت و قدرت با هم تلفیق شده اند. بخش درونی ارگ با ایوان ها و اتاق های نقاشی شده، آبنما ها و باغچه های زیبا، از جذابیت خاصی برخوردار است. سطح بالای این بخش به عنوان تالار عروسی کریم خان استفاده میشد.
برج های چهارگانه، خندق دور ارگ، جان پناه های روی دیوار و ناودان های سنگین، نقش دفاعی بنا را بر عهده داشتند. ضخامت دیوار های برونی این بنا در پایین ۳ متر و در بالا ۱۲ متر است. این دیوار ها با آجر ساخته شده اند. از جمله جذابیت های این بنا، کج شدگی ۱۸ درجهای یکی از برج های آن است که به علت نامساوات در فشار خاک رخ داده است. مصالح عمده به کار رفته در ساخت این بنا، آجر و سنگ هستند. تنها سنگ مرمر به کار رفته، از تبریز آورده شده است.
نقاشی های ارگ کریم خان
اتاق های دور اطراف حوضچه مرکزی ارگ کریم خان، محل نقاشی های زیبا و باارزشی هستند که در دوره زندیه توسط هنرمندان برجسته ایرانی انجام شده اند. این نقاشی ها با رنگ های طبیعی و روغنی روی سطح گچ شده دیوار ها اجرا شده اند و موضوعات مختلفی را به تصویر میکشند. برخی از این موضوعات عبارتند از:
- صحنه های جنگی و شکار
- صحنه های عاشقانه و شعرخوانی
- صحنه های تاریخی و مذهبی
- صحنه های طبیعت و حیات وحش
- تصاویر پادشاهان و فرمانروایان
- تصاویر حیوانات و پرندگان
این نقاشی ها با استفاده از تکنیک های مختلف نقاشی، از جمله رسم الخط، تذهیب، منظر نگاری، چهره نگاری و گل و … خلق شده اند. این نقاشی ها با جزئیات دقیق و رنگ های زنده، چشم انداز دلپذیر و زنده ای را به نمایش میگذارند.
ساعت بازدید از ارگ کریم خان
ساعت بازدید ارگ کریم خان یکی از جاذبه های گردشگری شیراز است که در هر فصل سال، بازدیدکنندگان زیادی را به خود جذب میکند. برای بازدید از این بنا، میتوانید به صورت آزاد یا با استفاده از تور های گردشگری به آن سفر کنید.
ساعات کار این بنا، همه روزه از ساعت ۹ صبح تا ۵ بعد از ظهر است. هزینه بلیط ورود به این بنا، بستگی به نوع بازدید (آزاد یا گروهی) و تابعیت (ایرانی یا خارجی) دارد.
برای دسترسی به این بنا، میتوانید با استفاده از وسایل نقلیه عمومی یا خصوصی به آن بروید. در صورت استفاده از وسایل عمومی، مسیر مناسب اتوبوس شهری است که از میدان شهدا تا میدان ارگ میرود. و در صورت استفاده از وسایل شخصی، میتوانید از خیابان های پیروزی، بلوار هجرت و بلوار کریم خان زند به آن دسترسی پیدا کنید. همچنین در نزدیکی این بنا، پارکینگ های عمومی و خصوصی وجود دارند که میتوانید از آن ها استفاده کنید.
خلاصه
ارگ کریم خان یک بنای تاریخی و باشکوه است که نشان دهنده فرهنگ و هنر ایران در دوره زندیه است. این بنا با معماری منحصر به فرد و نقاشی های زیبا، چشم هر بازدید کننده ای را مجذوب میکند. برای آشنایی بیشتر با تاریخ و فرهنگ شیراز، پیشنهاد میکنم که حتما این بنا را در لیست سفر خود قرار دهید.