وقتی به کیش فکر می کنیم، معمولاً تصویری از ساحل های مرجانی، تفریحات مدرن و مراکز خرید لوکس در ذهن نقش می بندد. اما پشت این جلوه ی امروزی، قصه ای نهفته است که ریشه هایش به روزگار بسیار دور بازمی گردد. در این مقاله قصد داریم با زبانی ساده به بررسی تاریخچه جزیره کیش بپردازیم تا هنگام سفر با عجم گشت دید بازتری نسبت به این مقصد ارزشمند داشته باشید و حتی زمانی که تنها با تور از مشهد یا دیگر شهرها راهی کیش می شوید، معنای برخی از جاذبه ها را عمیق تر درک کنید.
پیشینه ی کهن
قبل از اینکه این منطقه به عنوان مقصدی لوکس شناخته شود، زمین های حاصلخیز، آب های شیرین و موقعیت جغرافیایی آن باعث شده بود که این منطقه برای سکونت انسان ها مناسب باشد. آثار مانند کاریز کیش با دیواره های مرجانی که گفته شده حداقل دو هزار سال قدمت دارند، گواهی ست بر این که ساکنان از دیرباز در این محیط زندگی کرده اند. داستان کوتاه اما گویا می گوید که در قرن های پنجم تا هشتم، منطقه در اوج خود بوده و حتی از نظر تجاری ارتباطات گسترده ای داشته است.
اوج و افول
اما هر اوجی، سراشیبی نیز دارد. زمانی که مرکز مبادلات ایران با جهان، یعنی سیراف، به دلیل زلزله ای در قرن چهارم میلادی از رونق افتاد، بسیاری از بازرگانان به جزیره منتقل شدند و این منطقه ناگهان فرصت یافت تا در نقشه ی تجارت ظاهر شود. با این حال، این وضعیت پایدار نماند و تدریجاً مرکزیت تجارت و مبادلات به هرمز منتقل شد و منطقه به گوشه ای از تاریخ تبدیل شد.
مواجهه با استعمار
در قرن پانزدهم و شانزدهم میلادی، قدرت های اروپایی و به ویژه پرتغالی ها از موقعیت ویژه این منطقه آگاه شدند. آن ها از امیر هرمز و این منطقه درخواست تسلیم داشتند و با عدم تسلیم، به تصرف پرداختند. در دوره ی سلطنت شاه عباس صفوی این منطقه آزاد شد، اما دیگر آن جایگاه سابق را نیافت و گفته می شود که به سکونت گاهی برای دزدان دریایی بدل گردید. دوره های بعد در زمان های قاجار و پهلوی نیز این منطقه در دست مالکان مختلف جابه جا شد.
آغاز به کار گردشگری مدرن
در سال ۱۳۴۹، گروه کارشناسی ایران و آمریکا تصمیم گرفتند این منطقه را به «مرکز بین المللی توریستی» تبدیل کنند. دو سال پس از آن، سازمان عمران با هدف تأمین رفاه گردشگران تشکیل شد تا این مقصد به نمونه ای مشابه جزایر لوکسی مثل هاوایی یا کرانه ی مدیترانه تبدیل شود. سرانجام، در سال ۱۳۶۸ به نخستین «منطقه آزاد» ایران تبدیل شد و با تاسیس سازمان منطقه آزاد سه سال بعد، فعالیت جدّی تر شد.
نام ها و افسانه ها
در طول تاریخ، این منطقه با نام های مختلفی شناخته شده است: «قیس»، «دولتخانه»، «کاتنا» و «کاتیا». یک روایت بومی هم حکایت از آن دارد که ناخدایی به نام «قیصر» در منطقهٔ همسایۀ سیراف زندگی می کرده و بعد از مرگش، فرزند بزرگش «قیس» و خانواده اش به آن منطقه مهاجرت کرده اند و نام جزیره از «قیس» گرفته شده است. این داستان، هرچند افسانه ای، بخشی از هویت فرهنگی مقصد را شکل می دهد.
چشم انداز به آینده
امروزه، با انتخاب این مقصد به عنوان مقصد گردشگری بین المللی، زیرساخت های مدرن ساخته شده اند، هتل های لوکس رشد یافته اند و تفریحات متنوع فراهم آمده اند. ولی وقتی پای در محل های تاریخی گذاشته و به جاذبه هایی چون شهر حریره یا کاریز نگاه می کنیم، یادآور می شویم که این مقصد، ترکیبی است از بستر تاریخی و امروزۀ مدرن. اگر با عجم گشت همراه شوید، سفری خواهید داشت که نه تنها تفریحی بلکه فرهنگی و آگاهانه خواهد بود.
نتیجه گیری
اگرچه امروز این مقصد با ویلاها، تفریحات آبی، مراکز خرید و گردشگران پرشمار شناخته می شود، اما ریشه های تاریخی آن به حداقل دو هزار سال می رسد. دانستن اینکه این مکان از صید مروارید آغاز شده، به محل تجاری بازرگانان بدل شده، و سپس دوباره از یاد رفته تا نهایتاً به مقصدی مدرن تبدیل شود، باعث می شود دیدمان نسبت به هر لحظه بازدید سرشار از احترام شود. با انتخاب مرکز عجم گشت، نه فقط برای تفریح بلکه برای تجربه ای آگاهانه و خاطره انگیز گام برمی دارید. به همین دلیل پیشنهاد می کنیم همین امروز برای سفر خود اقدام کنید و این داستان تاریخی را در بستر امروز تجربه نمایید.